ISO 14001 Nedir?

ISO 14001 Kalite Çevre Yönetim Sistemi yazımızda  , ISO 14001 çevre yönetim sistemi hakkında bilgi edinebileceğiniz , detayların yanı sıra sistem yönetimini de öğrenebileceğiniz toplam kalite olgusunun üreticiler açısından nasıl algılandığını açıklayabilen  bir sayfa olmasını amaçladık. Çevre sistemi konusunu alt başlıklar içerisinde detaylıca inceleyeceğiz  . Çevre yönetim sistemi kurulumu konusu farklı aşamalar içermekte olup bu aşamaların içeriklerini entegre yönetim sistemleri içerisinde nasıl olabildiğini başlıklar halinde açıklayacağız konu hakkında işleyeceğimiz alt başlıklarımız şunlardır;

  • ISO 14001 Nedir ?
  • ISO 14001 Nasıl Alınır?

ISO 14001 Nedir?

Sanayi devrimi sonrası yapılmaya başlanan bilinçsiz üretim sonucunda insanlığı tehdit eden çevre sorunları ortaya çıkmaya başlamış son yıllarda yerel bir problem olmaktan çıkarak küresel bir felaket halini almıştır. İnsanlığın çevreye verdiği zarar önlenmeye çalışılsa da kısa vade de tamamıyla önlenmeye yönelik yeterli bir çözüm üretilememiştir. İşletmelerin  çevreye verdiği zararın azaltılması için çevresel standartlar yayınlanarak çevreyi korumaya yönelik küresel yasal yaptırımlar uygulanmaya başlamıştır.

Uluslararası Standartlar Organizasyonu (ISO) tarafından yayımlanan bu soruna çözüm olması amacıyla 1993 yılında 50 ülkenin gönderdiği temsilciler katılımıyla oluşturulan komitenin yaptığı çalışmalarla 1996 yılında ISO 14001 Çevre yönetim sistemi yayınlanmıştır. Bu sistemin uygulanması firmaların kendi kararına bırakılmış ancak yakın zamanda gerek son dönemde çıkan yasalar gerek ödenen cezalar ile zorunlu bir uygulamaya geçileceği tahmin edilmektedir.

Günümüz sektörlerinde üretimin verimli yapılabilmesi amaçlanmaktadır.  Üretim sonucu kar oranları artmış fakat çevresel faktörler göz ardı edilmeye başladığından ötürü bir ihtiyaç durumu ortaya çıkmıştır. Üretimin ilk aşamasından son aşamasına kadar hammadde imalat ve bu imalattan çıkan atıklarını çevresel açıdan etkilerini kapsayan ve kirliliğe yol açmaması için firmaların izleyeceği yolu gösteren tüm dünyada kabul bu standartlar uygulanmaya çalışılmaktadır.

Çevre kirliliğinin oluşturduğu olumsuz  koşullar tüm dünyada insan sağlığı başta olmak üzere geri dönülmez sonuçlar oluşturmuştur bunun sonucunda firmalara çeşitli para cezaları kesilmiş ve iflas noktasına getirmiştir . ISO 14001 çevre yönetim sistemi işletmelerin hayatını kurtaracak ve ceza almamaları için bir sigorta görevi görecek üretimin çevresel etkilerinin kontrol altında tutulmasını ve olabilecek olumsuz etkilerin minimize edilmesi sürecini ifade eden küresel bir standart ve rehberdir. Yerine getirilen standartlar ve denetim uygulamaları sonucu başarılı olan firmalara ISO 14001 belgesi verilmekte çevre yönetimleri sistemli olarak uygulanmaktadır

ISO 14001 Çevre Yönetimi Belgesine Kimler Sahip Olabilir ?

Türkiye’de sayısız üretim alanı ve birçok sanayi kolu bulunmaktadır. Üretimlerini belirli aşamalardan geçiren ve herkesin olduğu gibi doğadan faydalanan firmaların çevresel atıkları bir sorun haline gelmiştir. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın yaptığı çalışmalar ile çevre koruma kanunları geliştirilmiş firmalara kesilen cezaların miktarları arttırılmıştır. Çevre yönetim standartlarına uyum artık firmaların büyüklük ya da küçüklük ölçeğine göre değil tüm firmaları kapsayacak biçimde detaylandırılmıştır. Kobi olun ya da uluslararası bir imalat firması olun çevre yönetim standartlarına uyum sağlamak yasalar ile mecbur tutulmuştur. ISO 14001 standartlarını yaygın olarak uygulayan firmalara örnek verilirse; metal  plastik ve enjeksiyon imalatı yapan firmalar beton , çimento ile ilgili katma değer yaratan işletmeler ile tekstil fabrikaları, makine üreten ,kimyasal tıbbi madde üreten ,kimyasal  kullanan matbaa firmaları ve hastahane ve sağlık polikinliklerine kadar örnekler detaylandırılabilir.

ISO 14001 sistemi kurmak maliyetli midir ?

Söz konusu kalite sistemi; geri dönüşüm ve çevresel atıkların zararsız hale getirilmesini kapsayan işlemleri de içerisinde barındırdığı için belirli bir maliye ve yatırımı gerektirmektedir ancak insan hayatının değerini belirleyecek bir para birimi yoktur dolayısıyla ISO 14001 sisteminin gerektirdiği maliyet firmalara çevre kirliliği sebebiyle kesilecek cezaların ve firma kapatmaya kadar olan yaptırım cezalarının  yanında çok önemsiz bir miktar olarak kalmaktadır.

IS0 14001 belgesi sahibi olmak avantajlı mıdır?

Yeterliliklerin ve standartların sağlıklı bir biçimde yerine getirilmesi ve belgelendirme aşamasından sonra uygulanmaya devam edilmesi işletmelere sayısız avantajlar kazandırabilmektedir. Bu avantajlardan bazıları ise şöyledir;

  • Yapılan iyileştirmeler sonucu çevreye bırakılan atık miktarında düşüş gözlemlenir.
  • Enerji, su, doğa faktörleri daha faydalı ve tasarruflu kullanılır.
  • Bilinçli tüketicilere ulaşabilme ve söz konusu müşterilere çevre bilincinde olan bir firma olduğunu ispat etmek daha kolay olur.
  • Çevreyi kirletmeyen bir işletme olarak çalışmak çalışanların daha iyi motive olmasını sağlar.
  • Çevre ile ilgili yasalara daha iyi uyum sağlanır firmanın alabileceği cezaların önüne daha rahat geçilir.
  • Acil durumlarda meydana gelebilecek (doğal afetvs) çevre felaketilerinin önlenmesi için faydalıdır.
  • Sistemin işletilmesi sonucu çevre ile ilgili maliyetlerde düşüş gözlemlenir.
  • Çevre yönetimi konusunda küresel bir standart olması sonucu global pazarda müşteri bulmayı kolaylaştırmasının yanı sıra ticaret yapılacak olan firmaya güven vermek açısında bir kanıt unsurudur.
  • Çevre kirliliğine sebep olan işletmelerin bu kirliliğin sebebini kaynağında tespit edip gerekli iyileştirmeler yapmalarına bi çözüm sunar.
  • Uluslar arası ticari rekabette rakip firmaların karşısında avantaj sağlar.
  • Sadece yurt içi değil yurt dışı çevre faktörlerine de uyum gösterilmesi konusunda firmalara destek olur.
  • İzin ve yetki alma belgelerini alabilmek daha basit olur.
  • Çevreci üretim proseslerinin kıymetli olduğu piyasalara girmek kolaylaşır.

ISO 14001 ÇEVRE YÖNETİMİ BELGESİ NASIL ALINIR?

Belgelendirme süreci titiz ve meşakkatli bir çalışma gerektirmekte, çevre kirliliğinin hata kabul etmemesi bilincinde dikkatli bir süreç işletilmektedir. ISO 14001 belgesi kararını alan firmanın üretim  şekli , çevreye bıraktığı atık miktarı ve tipi ,işletmeyi ilgilendiren yasa ve mevzuatlar incelenmekte ve nasıl bir yol izleneceği planlanmaktadır.

ISO 14001 belgesi alırken firmaların çeşitli yatırımlara katlanabilmesi önemlidir.Çünkü çevre politikası ve çevreyi korumak adına kurulacak arıtma tesisi , geri dönüşüm merkezi gibi maliyet kalemleri oluşturulması sıfırdan sistem kurulumu için gerekebilmektedir.Oluşturulan bütçeler ile işletme sistemine uygun dokümantasyon sağlanmakta personele çevre bilinci ve çevre atıklarının doğaya bilinçli bırakılması konusunda gerekli eğitimler verilmektedir.

Gerekli çevresel atık tesis kurulumu ve ISO 14001 standartları gereği işletme üretimi üzerinde yapılacak iyileştirmeler sonucunda mevzuat standartları sağlanmakta ve personelin verilen eğitimler sonucu bilinçlenmesi ile dökümantasyon sürecine başlanır .Bir yıllık dökümantasyon süreci işletilmesi sonucu firma çevresel bilincin sağlandığını ispatlamak adına belgelendirme denetimine girmekte uygun bulunması sonucu ISO 14001 çevre yönetim sistemi belgesi almaya hak kazanmaktadır.

Belge alımı ile sonuçlanan süreç uygulamasının aşama listesi şöyledir;

  1. Firma hakkında üretim çevre ve kuruluş yeri hakkında mevcut durumunun analiz edilmesi.
  2. Firmayı ilgilendiren çevre yasaları mevzuat ve kanunların kapsamlıca incelenmesi.
  3. Firma personelinin çevre bilinci kazandırılmasına yönelik eğitim verilmesi
  4. Kalite sistemini yürütecek firmaya ait özgün dökümantasyonun oluşturulması
  5. Çevre yönetim sisteminin uygulanmaya geçilmesi ve işletilmesi
  6. ISO 14001 belgesinin alımı için başvuru yapılması ve denetime girilmesi

Söz konusu süreçler maliyetli ve zahmetli görünse de insan sağlığı ve çevreyi koruma bilincinin dünyada büyük bir önem arz etmesi sonucunda firmalara uzun vadede büyük kazançlar getirebilmektedir.

Çevre Yönetim Sistemi İle İlgili Sıkça Sorulan Sorular

ISO 14001:2015 Çevre Yönetim Standardı Revize edildi Mi?

Geçtiğimiz günlerde ISO 14001 revize edilmiş , söz konusu standartlar daha kapsamlı ve verimli hale getirilerek sistemin daha anlaşılabilir ve uygulanabilir olması için gözetilmiştir.

ISO 2008:14001 belgesi olan firmaların belgeleri ne zamana kadar geçerli?

Yapılan revize işlemi ile ISO 2008: 14001 belgesi olan firmalara 15 eylül 2018’e kadar geçiş işlemleri ve süreçlerini tamamlamaları için süre verilmiştir.Söz konusu tarihe kadar firmaların eski belgeleri geçerli olacaktır ancak revize ve geçiş işlemlerinin en kısa sürede yapılması son yayınlanan standartlar ile sistemin daha işletilebilir olması sebebiyle firmaların menfaatine olacaktır.

ISO 14001 çevre yönetim belgesini ilk kez alacak firmalar ne yapmalı?

Yeni belge alacak olan firmalar ;söz konusu kurulum ve dökümantasyon işlemlerini 2015 versiyonuna ait standartlara uygun yaparak , sistem belgesinin en güncel versiyonu olan ISO 14001 :2015 belgesi almak için başvuracaklardır.İlk kez belge alacak firmalara güncel versiyon zorunludur.

ISO 14001 belgem var çevre ile ilgili idari para cezası alır mıyım?

Kalite belgesinin alınmasından ziyade sistemin sağlıklı bir şekilde işletilmesi önemlidir . Bazı firmalar ne yazık ki standartların gerekliliklerini gerekli mali kaygılar sebebiyle yerine getirmemekte ve çeşitli cezalar ile karşı karşıya kalabilmektedirler. ISO 14001 belgesinin yasal bir yaptırımı önleyici unsuru olmamakta ancak firmalara ceza almamak için çevre bilinci ve koruma yasalarına karşı önlem alma konusunda bir rehber olmaktadır. Bir çevre faciası ile karşılaşmamak için alınabilecek en önemli önlem çevre konusunda eğitimini almış bilinçli personelin sistemi standartlara uygun bir biçimde işletmesi ile mümkün olmaktadır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir